Albisteak
Zientziak Historiaurreko sekretuak argitu ditu Dolmenen Ibilbidean
- “Dolmenen Ibilbidea. Zientzia Historiaurrea ulertzeko: zeramika, metalak, hezurrak eta haziak”
- Diziplinarteko lanaren garrantzia nabarmendu zuen, agerian utziz nola ikerketa arlo desberdinen arteko lankidetzak iraganaren ikuspegi osoago eta zehatzagoa eraikitzeko aukera ematen duen.
Aditu talde batek azaldu du nola zeramikak, metalek, hezurrek eta haziek iraganeko bizimodua berreraikitzeko aukera ematen duten.
Asteartean, Bergarako Aroztegi aretoan, “Dolmenen Ibilbidea. Zientzia Historiaurrea ulertzeko: zeramika, metalak, hezurrak eta haziak” solasaldia egin zen. Jardunaldi dibulgatzaile honek hainbat arlotako adituak bildu zituen, duela 6.000 eta 3.500 urte bitartean gure inguruan bizi izan ziren komunitateen bizimodua nola berreraiki daitekeen azaltzeko.
Ekitaldia Dolmenen Ibilbidearen erakusketaren baitan kokatzen da. Proiektua 2012tik ari da garatzen Debegesaren, Bergarako, Elgoibarko eta Soraluzeko udalen, eta Debemenen babesarekin eta Aranzadi Zientzia Elkartearen eskutik, ikerketa zientifikoa eta dibulgazioa uztartuz. Ekimenak laguntza du, erakundeen arteko elkarlanaren garrantzia agerian utziz.
Hasieran, Gorka Artola Bergarako alkateak proiektuaren garrantzia azpimarratu zuen, eta mugarritzat jo zuen orain arte gordailuetan egon diren pieza arkeologikoak lehen aldiz herritarren aurrean jartzea.
Solasaldian parte hartu zuten arlo desberdinetako adituek: Miriam Cubas (historiaurreko zeramika), Ignacio Montero (arkeometalurgia), Francisco Etxeberria (antropologia fisiko eta forentsea), Mónica Ruiz Alonso (ikatz eta hazi karbonizatuen analisia) eta Luis Teira (megalitismoa). Haien azalpenen bidez, publikoak ulertu ahal izan zuen nola analisi kimikoek, X izpiek edo mikroskopio bidezko ikerketek aztarna arkeologikoak “hitz eginarazten” dituzten.
Azpimarratzekoa izan zen Elosua-Plazentzia inguruko paisaiaren berreraikuntza. Ikatz eta hazien azterketek erakutsi dute garai hartan gizakiak jada ingurunea eraldatzen hasiak zirela, nekazaritza eta abeltzaintza jarduerekin. Halaber, dolmenen funtzioa aztertu zen, ez bakarrik hilobi gisa, baizik eta paisaia eta lurraldearen antolaketan elementu garrantzitsu gisa.
Eguneroko bizitzari dagokionez, zeramikaren eta metalurgiaren ikerketek informazio baliotsua eman dute elikadurari, teknologiari eta komunitateen arteko harremanei buruz. Azterketek erakusten dute bertako ekoizpena existitzen zela, baina baita distantzia luzeko harremanak ere, aurretik uste baino gizarte konplexuagoak zirela adieraziz.
Bestalde, giza aztarnen azterketek garai hartako pertsonen osasunari, elikadurari, errituei eta sinesmenei buruzko informazioa eskaini dute. Hileta-praktiketan antzemandako desberdintasunek —errausketa edo lurperatzea— aniztasun kultural eta sinbolikoa erakusten dute heriotzaren aurrean.
Jardunaldiak, gainera, diziplinarteko lanaren garrantzia nabarmendu zuen, agerian utziz nola ikerketa arlo desberdinen arteko lankidetzak iraganaren ikuspegi osoago eta zehatzagoa eraikitzeko aukera ematen duen.
Azken finean, solasaldiak iraganera bidaia egiteko aukera eskaini zuen zientziaren bidez, erakutsiz nola aztarna txikiek —zeramika zatitxo batek, hezur batek edo hazi karbonizatu batek— gure arbasoen bizimodua ulertzeko giltzarri bihur daitezkeen.